Μονοπάτι της Λυγερής

Το μονοπάτι αυτό χρησιμοποιούσαν οι αγωγιάτες από τον Ανάβατο και τα Αυγώνυμα για να φτάσουν στις μάντρες του Όρους και σε χωριά του Πελινναίου και της Αμανής.
Το μονοπάτι της Λυγερής συνδέεται με μύθους και θρύλους από την μεσαιωνική εποχή, όταν οι επιδρομές των πειρατών μάστιζαν τα νησιά του Αιγαίου.
Ο θρύλος αναφέρεται σε μια επιδρομή πειρατών. Οι πειρατές αιφνιδίασαν τους κατοίκους του Αναβάτου και έκλεψαν την Λυγερή, την πιο όμορφη κοπέλα του χωριού, για να την προσφέρουν στον αρχικουρσάρο, ο οποίος περίμενε στο ιστιοφόρο του στον όρμο της Ελίντας.
Η Λυγερή στην προσπάθειά της να διαφύγει, αγκάλιασε ένα βράχο στη διαδρομή για την Ελίντα, από τον οποίο οι πειρατές   δεν κατάφεραν να την αποσπάσουν. Τελικά την αποκεφάλισαν και πήγαν το κεφάλι της στον αρχηγό τους. Εκείνος θύμωσε πολύ που αποκεφάλισαν μια τόσο όμορφη κοπέλα και τους τιμώρησε με θάνατο.
Η λαϊκή αφήγηση, διανθισμένη με ηρωισμό και τραγικότητα, πέρασε από γενιά σε γενιά, θέλοντας να περιγράψει με τον πιο απλοϊκό τρόπο μια πραγματικά δύσκολη και επικίνδυνη ιστορική περίοδο. Ο μύθος
της Λυγερής σχετίζεται με το Παλαιό Χωριό του Αναβάτου, το χωριό δηλαδή που υπήρχε πριν την κατασκευή του οχυρωμένου οικισμού.
Ο θρύλος όμως, μας δίνει κάποια στοιχεία για τον αρχικό οικισμό του Ανάβατου. Οι πειρατές χρησιμοποίησαν την παραλία Ελίντα για να αποβιβαστούν. Από εκεί ξεκίνησαν την διαδρομή τους για να προσεγγίσουν και να λεηλατήσουν το Παλαιό Χωριό του Αναβάτου. Ο αρχικός     αυτός    οικισμός χωροθετείται στο μικρό πλάτωμα βορειοανατολικά του σημερινού χωριού, γύρω από τον ναΐσκο του Ταξιάρχη Μιχαήλ, ο οποίος σώζεται μέχρι σήμερα.

Ρέμα Ελίντας
Το συγκεκριμένο μονοπάτι βρίσκεται στο τμήμα της διαδρομής Ανάβατος, Ρέμα Ελίντας, Άγιος Ισίδωρος. Η διαδρομή στο Ρέμα της Ελίντας είναι εκπληκτική. Το τοπίο δίπλα από τον ξεροπόταμο της Ελίντας σε μαγεύει, συναντάς θεόρατα πεύκα που κρύβουν τον ήλιο. Υπάρχουν ξέφωτα, μικρές βάθρες με νερό, πέτρες γεμάτες βρύα, ακόμα και αμανίτες (άγρια μανιτάρια). Διασχίζοντας το μονοπάτι μπορεί να διακρίνει κανείς σημάδια που μαρτυρούν την έντονη αγροτική και ποιμενική ζωή παλαιότερων εποχών. Ξερολιθιές, καλυβάκια, μαντριά και ένα εντυπωσιακά μεγάλο αλώνι. Ανάμεσα σε αυτά διακρίνονται υπολείμματα από τις μεγαλύτερες καλύβες, τα λεγόμενα «μιτάτα».

Μιτάτο
Κατά την διαδρομή μέσα στο κατάφυτο δάσος ο επισκέπτης ανάμεσα στους ευφάνταστους σχηματισμούς της φύσης συναντάει έναν πέτρινο κυκλικό σχηματισμό. Διατηρείται σε χαμηλό ύψος, λιγότερο από μισό μέτρο από το έδαφος. Όταν αντικρίζει κανείς αρχικά αυτόν τον βραχώδη σχηματισμό δεν είναι απόλυτα εμφανές αν πρόκειται για μία φυσική ή για μία τεχνητή σύνθεση. Με μεγαλύτερη προσοχή, όμως, η επιμελημένη τοποθέτηση της κάθε πέτρας υποδεικνύει τον ανθρώπινο  
παράγοντα. Τα αποτμήματα των βράχων φαίνεται ότι δεν είναι άτακτα πεσμένα αλλά ότι επιτελούσαν μία χρήση σε παλαιότερη εποχή. Αλλά ποια ακριβώς ήταν η χρήση των πρόχειρων αυτών κατασκευών;
Σε πολλούς συγγραφείς αλλά και σε τοπωνύμια της περιοχής συναντάται η λέξη «μιτάτο». Το μιτάτο ήταν ένα πρόχειρο κτίσμα με πέτρινη βάση, το οποίο δεν προοριζόταν για μόνιμη διαμονή. Αυτού του είδους τα πρόχειρα καταλύματα φτιάχνονταν σε απομακρυσμένα από οικισμούς σημεία. Συνηθίζονταν στους αγροτικούς και κτηνοτροφικούς πληθυσμούς της υπαίθρου κατά τον 19ο και κατά το πρώτο μισό του 20ου αιώνα. Ήταν ένα είδος πέτρινης καλύβας ή στάβλου για τα ζώα και για τα εργαλεία στις προβιομηχανικές αγροτικής παραγωγής κοινωνίες. Μαρτυρείται ωστόσο και για την εποχιακή διαμονή των ίδιων των αγροτών ή των κτηνοτρόφων της περιοχής. Συνήθως διέμεναν οι οικογένειες κατά την συγκομιδή της ελιάς ή κατά την διάρκεια άλλων αγροτικών εργασιών. Η λέξη «μιτάτο» χρησιμοποιείται στη Χίο και στη Λέσβο, προσδιορίζοντας αυτές τις μικρές, πρόχειρες αλλά στέρεες κατασκευές, απαραίτητες για τον βιοπορισμό των κατοίκων της περιοχής σε περασμένες εποχές.

Εικόνα 360

Ηχητικά